Orizi (Oryza sativa L.) është një nga drithërat më të vjetra

Orizi (Oryza sativa L.) është një nga drithërat më të vjetra

Orizi (Oryza sativa L.) është një nga drithërat më të vjetra. Orizi për herë të parë në Maqedoni filloi të kultivohet pasi Aleksandri i Madh (Leka i Madh) u kthye nga fushata në Indi (në 356-323 p.e.s.) dhe përsëri në shekullin e XIV- me turqit u përhap në të gjitha rajonet e vendit, përveç maleve.

Prodhimi i orizit në Republikën e Maqedonisë është përqendruar kryesisht në lindje të lumit Bregallnicë në rajonet e Koçanit, Shtipit, Vinicës dhe Bllatecit dhe në zonat më të vogla gjithashtu është i përhapur në rajonet e Velesit dhe Probishtipit.

Në sajë të punës kërkimore shkencore të bërë nga institutet në Maqedoni kultivohen këto varietete vendore të orizit:
Nr-69, Nr-51, perla-2, i Koçanit, Osogovë, nada-115, “ranka”, prima, riska dhe montesa.
Varietete italiane monticheli, р-76/6, san andrea dhe drago u zbatuan dhe u regjistruan, që karakterizohen me veçoritë e duhura në treg. Që nga viti 2011, me mbështetjen dhe fillimin e “TIKA” (TIKA) (Agjencia Turke për Zhvillim Ekonomik), varietetet turke Gala, Efe, Halilbej, Gonen, Kirkpinar u testuan në Koçan dhe u arritën rezultate shumë të suksesshme. Në vitin 2015, u mbollën rreth 50% varietet turke, 10% lokale dhe 40% varietete italiane në Koçan.

Orizi (Oryza sativa L.) është një nga drithërat më të vjetra. Orizi për herë të parë në Maqedoni filloi të kultivohet pasi Aleksandri i Madh (Leka i Madh) u kthye nga fushata në Indi (në 356-323 p.e.s.) dhe përsëri në shekullin e XIV- me turqit u përhap në të gjitha rajonet e vendit, përveç maleve.
Prodhimi i orizit në Republikën e Maqedonisë është përqendruar kryesisht në lindje të lumit Bregallnicë në rajonet e Koçanit, Shtipit, Vinicës dhe Bllatecit dhe në zonat më të vogla gjithashtu është i përhapur në rajonet e Velesit dhe Probishtipit.

Në sajë të punës kërkimore shkencore të bërë nga institutet në Maqedoni kultivohen këto varietete vendore të orizit:
Nr-69, Nr-51, perla-2, i Koçanit, Osogovë, nada-115, “ranka”, prima, riska dhe montesa.
Varietete italiane monticheli, р-76/6, san andrea dhe drago u zbatuan dhe u regjistruan, që karakterizohen me veçoritë e duhura në treg. Që nga viti 2011, me mbështetjen dhe fillimin e “TIKA” (TIKA) (Agjencia Turke për Zhvillim Ekonomik), varietetet turke Gala, Efe, Halilbej, Gonen, Kirkpinar u testuan në Koçan dhe u arritën rezultate shumë të suksesshme. Në vitin 2015, u mbollën rreth 50% varietet turke, 10% lokale dhe 40% varietete italiane në Koçan.

Lugina e Koçanit i takon grupit të ashtuquajtur zonat kontinentale nën-mesdhetare që karakterizohen nga lëvizja më e theksuar e klimës kontinentale dhe mesdhetare dhe variacionet e larta të temperaturës. Kushtet klimatike në rajon, kryesisht varen nga vendndodhja gjeografike dhe topografia. Temperatura është një faktor i rëndësishëm që ka një ndikim të madh në proceset biokimike të orizit. Përveç kësaj, janë të nevojshme temperatura optimale, si dhe vlera të kufizuara në të cilat nuk mund të kultivohet. Temperatura e nevojshme mesatare ditore e ajrit gjatë vegjetacionit për kultivimin e suksesshëm të orizit duhet të jetë midis 18-20 °C.

Orizi ka nevojë për intensivisht rreze të diellit, ndërsa drita difuze e zgjat periudhën e pjekjes. Në rajonet ku kultivohet orizi nuk duhet të ketë erë të fortë që mund të lejojë shkundjen e kokrrave nga dega, ngjeshje ose çrrënjosje të bimës së tërë.

Shuma e përgjithshme e temperaturës gjatë vegjetacionit të orizit në rajonin e Koçanit është në korniza të 2700°C deri 4500 °C që do të thotë se kushtet bazë të kultivimit, si ngrohja, uji dhe drita janë të përshtatshme për kultivimin e orizi.

Lugina e Koçanit i takon grupit të ashtuquajtur zonat kontinentale nën-mesdhetare që karakterizohen nga lëvizja më e theksuar e klimës kontinentale dhe mesdhetare dhe variacionet e larta të temperaturës. Kushtet klimatike në rajon, kryesisht varen nga vendndodhja gjeografike dhe topografia. Temperatura është një faktor i rëndësishëm që ka një ndikim të madh në proceset biokimike të orizit. Përveç kësaj, janë të nevojshme temperatura optimale, si dhe vlera të kufizuara në të cilat nuk mund të kultivohet. Temperatura e nevojshme mesatare ditore e ajrit gjatë vegjetacionit për kultivimin e suksesshëm të orizit duhet të jetë midis 18-20 °C.

Orizi ka nevojë për intensivisht rreze të diellit, ndërsa drita difuze e zgjat periudhën e pjekjes. Në rajonet ku kultivohet orizi nuk duhet të ketë erë të fortë që mund të lejojë shkundjen e kokrrave nga dega, ngjeshje ose çrrënjosje të bimës së tërë.

Shuma e përgjithshme e temperaturës gjatë vegjetacionit të orizit në rajonin e Koçanit është në korniza të 2700°C deri 4500 °C që do të thotë se kushtet bazë të kultivimit, si ngrohja, uji dhe drita janë të përshtatshme për kultivimin e orizi.